A.TR belgesi: Türkiye'den Polonya'ya ithalat

Türkiye'den Polonya'ya ilk ticari sevkiyatı hazırlayan satıcının sorusu genellikle "A.TR belgesi yeterli mi, başka ne ödeyeceğim?" olur. A.TR gümrük vergisi sorununu çoğu ürün için çözer, ama tek başına yetmez: Polonya tarafında ithalat KDV'si, bir EORI numarası ve gümrük beyanını verecek bir temsilci de gerekir. Bu yazı sevkiyatın gümrük ve vergi tarafını sırasıyla anlatır. Pazaryerinde satış Allegro yazısında, tüketiciye satışta KDV ise OSS ve IOSS yazısında.

Kısa cevap: A.TR belgesi, malın Türkiye'de serbest dolaşımda olduğunu gösteren dolaşım belgesidir; AB–Türkiye gümrük birliği kapsamındaki sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri bu belgeyle Polonya'ya gümrük vergisi ödemeden girer. A.TR menşe belgesi değildir; tarım ürünleri, kömür ve çelik gümrük birliğinin dışındadır. Gümrük vergisi sıfır olsa da Polonya'da ithalat KDV'si ayrıca doğar. İthalatçı şirketin EORI numarası olmalı; beyanı çoğunlukla gümrük temsilcisi verir ve şartlar sağlanırsa KDV gümrükte ödenmeden beyannamede hesaplanır (art. 33a).

AB–Türkiye gümrük birliği neyi kapsar, neyi kapsamaz

Avrupa Komisyonu'nun Access2Markets sayfasına göre gümrük birliği iki taraf arasında kapsamdaki mallar için sıfır gümrük vergisi ve sıfır kota öngörür. Kapsam şudur:

Kapsamda: sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri.
Kapsam dışında: tarım ürünleri (AB'nin İşleyişi Hakkında Antlaşma Ek I'deki ürünler); bunlar 1998 tarihli ayrı bir tarım ticareti kararına tabidir.
Kapsam dışında: Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) kapsamındaki kömür ve çelik ürünleri; bunlar için ayrı bir serbest ticaret anlaşması vardır.

Ürününüzün hangi gruba girdiğine ürün adı değil, tarife pozisyonu (GTİP / CN kodu) karar verir; aynı kategori içinde bile bir ürün kapsamda, diğeri kapsam dışında olabilir. İlk sevkiyattan önce bu kodu gümrük temsilcisiyle netleştirmek, sonradan yapılan düzeltmeden her zaman ucuzdur.

A.TR belgesi nedir, kim düzenler, ne kadar geçerli

Ticaret Bakanlığı'nın menşe ve dolaşım belgeleri sayfasına göre A.TR, Türkiye'de ya da AB'de serbest dolaşımdaki eşyanın gümrük birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanmasını sağlar. Belgeyi gümrük idaresi ya da onun yetki verdiği kuruluşlar düzenler, gümrük idaresi vize eder. Bilmeniz gereken dört nokta:

Menşe belgesi değildir. A.TR malın serbest dolaşımda olduğunu gösterir, nerede üretildiğini değil. Başka bir ülkeden Türkiye'ye ithal edilip vergisi ödenmiş bir sanayi ürünü de A.TR ile Polonya'ya gidebilir.
Süresi sınırlıdır. AB–Türkiye Gümrük İşbirliği Komitesi'nin 1/2006 sayılı Kararı'na göre A.TR, ihracatçı ülke gümrüğünün düzenleme tarihinden itibaren dört ay içinde ithalatçı ülkenin gümrüğüne sunulmalıdır; istisnai durumlar için geç kabul imkânı saklıdır.
Elektronik olabilir. Komisyon'un Türkiye sayfasına göre AB ülkeleri 8 Temmuz 2024'ten beri Türk makamlarının elektronik olarak düzenlediği, QR kodlu ve ıslak imzasız A.TR belgelerini kabul ediyor.
Doğrudan taşıma şartı vardır. 1/2006 sayılı Karar'a göre A.TR, mal gümrük birliğinin iki tarafı arasında doğrudan taşındığında kullanılır; üçüncü bir ülkeden geçen ya da orada bekleyen sevkiyatlar ayrıca değerlendirilir.

Kapsam dışı ürünlerde menşe ispatı

Tarım ürünleri ile kömür ve çelikte tercihli tarifeden yararlanmak için A.TR değil, menşe ispat belgesi (EUR.1 ya da EUR-MED) gerekir. Ticaret Bakanlığı'nın ifadesiyle EUR.1, eşyanın menşeini kanıtlamaya yarayan belgedir. Bu ürünlerde tercihli oran, kota ve menşe kuralı ürün bazında farklıdır; Komisyon bu kontrol için Access2Markets'taki ürün aracını gösterir. Taze meyve, sebze, kuruyemiş ya da çelik ürünü gönderiyorsanız ilk iş, kodunuz için geçerli tarifeyi ve menşe kuralını yazılı olarak çıkarmaktır.

Gümrük vergisi sıfır, ithalat KDV'si Polonya'da ayrıca doğar

A.TR gümrük vergisini sıfırlar, KDV'yi sıfırlamaz. biznes.gov.pl'nin ithalatta KDV sayfasına göre:

İthalatta KDV matrahı gümrük kıymeti artı gümrük vergisidir; komisyon, ambalaj, taşıma ve sigorta gibi Polonya'daki ilk varış yerine kadar olan ek masraflar da matraha eklenir.
İthalattaki KDV oranları yurt içi teslimlerdeki oranlarla aynıdır. podatki.gov.pl'ye göre temel oran 1 Ocak 2011'den beri %23'tür; bazı ürün gruplarında indirimli oran uygulanır ve ürününüzün oranı tarife kodu ile birlikte netleştirilir.
Genel usulde ithalat KDV'si, gümrük idaresinin tutarı bildirdiği günden itibaren 10 gün içinde ödenir.
Aktif KDV mükellefi olan şirket, işinde kullandığı malın ithalat KDV'sini indirim konusu yapabilir. Aktif mükellef olmayan ithalatçı bu KDV'yi geri alamaz.

Yani genel usulde ithalat KDV'si önce nakit olarak ödenir, sonra beyannamede indirilir. Arada geçen süre, özellikle ilk büyük sevkiyatta, nakit akışında hissedilir.

Art. 33a: ithalat KDV'sini beyannamede hesaplamak

Polonya KDV Kanunu'nun 33a maddesi, bu nakit yükünü kaldıran basitleştirilmiş usuldür: ithalat KDV'si gümrükte ödenmez, şirketin aylık JPK_V7 beyannamesinde hem hesaplanan hem indirilecek KDV olarak gösterilir. biznes.gov.pl ve PUESC'teki belge sunma hizmetine göre şartlar şunlardır:

Şirket aktif KDV mükellefi (podatnik VAT czynny) olmalı.
İthalattan önceki 6 ay içinde gümrük ve vergi dairesi başkanlığına (naczelnik urzędu celno-skarbowego) şu belgeler sunulmuş olmalı: sosyal sigorta (ZUS) prim borcu olmadığına, devlet bütçesine giden vergilerde borç olmadığına (borç yükümlülüğün %3'ünü aşarsa şart sağlanmaz) ve aktif KDV kaydına dair belgeler. Bu belgelerin yerine cezai sorumluluk altında beyan da verilebilir.
Belgeler her 6 ayda bir yenilenir; yenilenmezse usulden yararlanma hakkı düşer.
Gümrük beyanı gümrük temsilcisi (doğrudan ya da dolaylı temsil) aracılığıyla verilmeli; yetkilendirilmiş yükümlü (AEO) statüsündeki ya da belirli gümrük basitleştirmelerine izinli şirketler bu şarttan muaftır.
Polonya'da merkezi olmayan şirketler belgeleri Wrocław'daki Aşağı Silezya Gümrük ve Vergi Dairesi'ne (Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego) verir.
Bu usulü kullanan şirket üç aylık değil aylık beyan verir. İthalat KDV'si, vergi doğduğu ayın beyannamesine yazılmazsa düzeltme için 4 ay vardır; bu süre kaçarsa KDV faiziyle ödenir.

Art. 33a bir haktır, otomatik değildir. Yeni kurulmuş bir şirketin ilk sevkiyatına bu belgeleri yetiştirmek için takvimin kuruluştan hemen sonra planlanması gerekir; kuruluş sonrası kayıtların sırası ilk 90 gün yazısında.

EORI numarası: kim alır, Polonya'da nereden

Komisyon'un EORI sayfasına göre EORI (Economic Operators Registration and Identification) numarası, AB'de ithalat, ihracat ve transit dahil her gümrük işlemi için zorunludur. AB'de yerleşik şirket numarayı yerleşik olduğu ülkenin gümrüğünden alır; numara bütün AB'de geçerlidir ve süresi yoktur.

biznes.gov.pl'nin EORI sayfasına göre Polonya'da süreç şöyledir:

Başvuru, Polonya gümrük ve vergi idaresinin elektronik platformu PUESC üzerinden yapılır. Önce şirketi temsil edecek gerçek kişi kendi hesabını açar, sonra şirketin verileri WRP0001 formuyla kaydedilir ve "gümrük" faaliyet alanında EORI talep edilir.
Hizmet ücretsizdir; başvuruyu vekil yaparsa vekâlet için damga vergisi ödenir.
Polonya şirketinin EORI numarası "PL" ve şirketin NIP numarasından oluşur.
Bir işletmenin bütün AB'de tek bir EORI numarası olur. Başka bir AB ülkesinde merkezi olan şirket EORI'yi o ülkede alır.

Gümrük temsilcisinin rolü

Polonya'da gümrük beyanını çoğu ithalatçı kendisi değil, gümrük temsilcisi (przedstawiciel celny; uygulamada agencja celna) aracılığıyla verir. Temsilci, faturayı, çeki listesini, taşıma belgesini ve A.TR'yi kontrol eder; tarife kodunu, gümrük kıymetini ve KDV hesabını beyana yazar; gerekirse gümrüğün sorularına cevap verir. Temsil doğrudan ya da dolaylı olabilir; hangisinin seçildiği ve sorumluluğun nasıl paylaşıldığı temsilciyle yazılı olarak netleştirilir. Art. 33a kullanacaksanız temsilci zaten şarttır.

Temsilciye ilk sevkiyattan önce vermeniz gerekenler: EORI numarası, KDV numarası, temsil yetkisi, ürünlerin tarife kodları ve teknik tanımları, fatura ve çeki listesi şablonu. A.TR'deki bilgilerin (gönderici, alıcı, kap sayısı, eşya tanımı) faturayla harfi harfine uyuşması, sınırda en sık takılan noktadır.

Ürün uyumu: CE, GPSR, Lehçe etiket

Gümrükten geçmek, ürünün Polonya'da satılabileceği anlamına gelmez. Üç başlık ayrıca kontrol edilir:

CE ve uygunluk beyanı. Oyuncak, elektrikli ürün, kişisel koruyucu donanım gibi AB mevzuatının kapsadığı ürün gruplarında CE işareti, AB uygunluk beyanı ve teknik dosya sevkiyattan önce hazır olmalıdır.
GPSR. 13 Aralık 2024'ten beri uygulanan Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (GPSR), AB'de satılan ürün için AB'de yerleşik bir sorumlu ekonomik işletmeci ister. Polonya'daki şirketiniz ithalatçı olduğunda bu rol ona düşer. Pazaryerinde bunun nasıl uygulandığı Allegro yazısında.
Lehçe bilgi. GPSR'ye göre uyarılar ve güvenlik bilgisi, satışın yapıldığı ülkenin belirlediği ve tüketicinin kolayca anlayacağı dilde olmalıdır; Polonya'da tüketiciye satılan üründe etiket, uyarılar ve kullanım bilgisi Lehçe hazırlanır.

Küçük koliler: tüketiciye doğrudan gönderim

Yukarıdaki düzen, malın toplu gelip Polonya'daki şirketin stokuna girdiği ticari ithalat içindir. Türkiye'den tek tek tüketiciye koli gönderiyorsanız kurallar farklıdır: değeri 150 €'yu aşmayan gönderilerde KDV IOSS ile tahsil edilebilir; ayrıntı OSS ve IOSS yazısında. Komisyon'un düşük değerli gönderiler duyurusuna göre 1 Temmuz 2026'dan 1 Temmuz 2028'e kadar bu gönderilerde kalem başına 3 € geçici gümrük vergisi uygulanıyor. Gümrük birliği kapsamındaki mallar bundan ancak KDV IOSS ile tahsil edilmemişse ve gönderi standart beyanla (H1) bildirilmişse hariç tutuluyor. Küçük koli modeli seçmeden önce bu ayrımı hesaba katın; depo seçeneği için Polonya'da 3PL depo yazısına bakın.

Sık sorulan

A.TR belgesini kim düzenler, ihracatçı mı alıcı mı?

A.TR, malın çıktığı ülkede düzenlenir: Türkiye'den gönderilen malda Türk gümrük idaresi ya da onun yetkilendirdiği kuruluşlar düzenler, gümrük vize eder. Belgeyi ihracatçı taraf hazırlatır; Polonya'daki alıcı ya da temsilcisi onu ithalat beyanına ekler. Belge düzenlendiği tarihten itibaren dört ay içinde Polonya gümrüğüne sunulmalıdır.

A.TR varsa Polonya'da hiç vergi ödemez miyim?

Gümrük birliği kapsamındaki üründe gümrük vergisi ödemezsiniz, ama ithalat KDV'si doğar; temel oran %23'tür. Aktif KDV mükellefi şirket bu KDV'yi indirebilir; art. 33a şartlarını sağlıyorsa gümrükte nakit ödemeden beyannamede hesaplar. Tarım ürünü, kömür ya da çelikte ayrıca gümrük vergisi ve menşe kuralı söz konusu olabilir.

Türkiye'deki şirketimin EORI numarasıyla Polonya'ya ithalat yapabilir miyim?

AB dışındaki şirket, ilk gümrük işlemini yapacağı AB ülkesinde EORI alabilir. Ama malı Polonya'da stoklayıp satacaksanız Polonya KDV kaydı da gerekir ve AB dışındaki şirket bunu yalnızca mali temsilciyle yapabilir (KDV Kanunu art. 18a). Bu yüzden düzenli ithalat için genellikle Polonya şirketiyle ve onun EORI numarasıyla ilerliyoruz.

Nasıl yürütüyoruz

Ürün listenizi, tarife kodlarını ve sevkiyat planınızı birlikte çıkarır, gümrük birliği kapsamında olup olmadığını ve hangi belgelerin gerektiğini yazılı bir özetle netleştiririz. Polonya şirketi, KDV ve EORI kayıtlarını Şirket Kur durağıyla koordine eder, art. 33a belgelerinin takvimini tutarız. Gümrük beyanı ve temsil gümrük temsilcisi partnerde, KDV beyanları ve nihai vergi değerlendirmesi yeminli mali müşavir partnerdedir; biz Türkiye'deki ihracatçı, taşıyıcı ve Polonya'daki partnerler arasında Türkçe koordinasyonu yürütürüz. Önce durumunuz, sonra yazılı teklif; hazır paket fiyat yok.

Kaynaklar

Son kontrol: 26 Eylül 2026. Bu yazı genel bilgi verir; kendi durumunuz için lisanslı partnerle değerlendirme gerekir.

Durumumu Anlatayım ya da Avrupa'ya Açıl durağına bakın.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki ve vergisel tavsiye değildir. Dayanak: AB–Türkiye Ortaklık Konseyi'nin 1/95 sayılı Kararı ve Gümrük İşbirliği Komitesi'nin 1/2006 sayılı Kararı (A.TR), Avrupa Komisyonu'nun Access2Markets ve gümrük sayfaları, Polonya KDV Kanunu art. 33a, biznes.gov.pl, podatki.gov.pl ve PUESC bilgilendirmeleri, Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (AB) 2023/988; Eylül 2026 itibarıyla. Tarife kodu, oran ve belge kararı ürün bazındadır; gümrük konusunda son söz gümrük temsilcisi partnerde, vergi konusunda yeminli mali müşavir partnerdedir.

Yazar

Savaş Dere · Kurucu, CEO

Yirmi yıla yakın yazılım ve e-ticaret geçmişi: web ve uygulama geliştirme, otomasyon, dijital ürünler. Senavia'da süreç tasarımını, teknoloji altyapısını ve entegrasyonları yürütüyor; Polonya'daki şirket kuruluşu ve yerleşim sürecini kendisi yaşamış bir kurucu.

Ekibi tanıyın

Türkiye'den Polonya'ya mal göndermek: A.TR belgesi, gümrük birliği, ithalat KDV'si ve EORI