Polonya'da sağlık sigortası (NFZ): çalışan, şirket sahibi, öğrenci ve gönüllü sigorta

Polonya'da hastaneye ya da aile hekimine gittiğinizde görevli önce PESEL numaranızı sorar ve ekrana bakar. Ekranda sigortalı görünüp görünmemeniz, o gün muayene için ödeme yapıp yapmayacağınızı belirler. Çoğu kişi sigortalı olduğunu varsayar; ama sigorta, çalışma biçiminize göre farklı bir yoldan kurulur ve bazı yollarda kendiliğinden kurulmaz. Bu yazı kimin hangi yoldan sigortalı olduğunu, boşlukların nerede açıldığını ve nasıl kontrol edileceğini anlatıyor.

Kısa cevap: Polonya'da kamu sağlık sigortası primlerini ZUS (çiftçilerde KRUS) toplar, sağlık hizmetlerini Ulusal Sağlık Fonu NFZ (Narodowy Fundusz Zdrowia) finanse eder. Çalışanı işveren 7 gün içinde bildirir; şahıs işletmesi (JDG) sahibi ve tek ortaklı Sp. z o.o.'nun ortağı kendini bildirir. AB dışından gelen öğrenci, NFZ ile gönüllü sözleşme yapar. Eş ve çocuklar sigortalının üzerinden, ek ücretsiz girer. Durumunuzu hasta hesabından (IKP) görürsünüz. Oturum izinlerinin çoğunda sağlık sigortası şarttır.

Sistem nasıl işler: ZUS toplar, NFZ finanse eder

Sağlık sigortasının çerçevesi kamu kaynaklı sağlık hizmetleri kanunudur (ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Prim, kural olarak prim matrahının %9'udur. Primleri ve bildirimleri ZUS (çiftçilerde KRUS) toplar; NFZ ise bu fonla hastane, klinik ve aile hekimleriyle sözleşme yaparak hizmetleri finanse eder. Sigortalı olmak için iki yol vardır: kanunun saydığı bir durum nedeniyle zorunlu sigorta ya da NFZ ile yapılan sözleşmeyle gönüllü sigorta.

Kanun, Polonya'da çalışma vizesi ya da oturum izniyle bulunan AB dışı yabancıları da zorunlu ya da gönüllü sigortaya girdiklerinde sigortalı sayar. Yani vatandaşlık değil, sigorta yolu belirleyicidir.

Kim, hangi yolla sigortalı

Çalışan

İş sözleşmesiyle (umowa o pracę) çalışan kişiyi işveren, işe başladığı günden itibaren 7 gün içinde ZUS'a sosyal güvenlik ve sağlık sigortası için bildirir. Primi işveren hesaplar, maaşınızdan keser ve öder. Sizin işiniz, bildirimin yapıldığını ilk ay içinde kontrol etmektir. Çalışma izni sürecini işverenle çalışma izni yazımızda anlattık.

Şahıs işletmesi (JDG) sahibi

JDG sahibi kendi adına sigortalıdır ve kendini bildirir: kayıt sırasında CEIDG üzerinden ya da faaliyete başladığı günden itibaren 7 gün içinde. Sağlık priminin hesabı seçtiğiniz vergilendirme biçimine bağlıdır; bunu yeminli mali müşavir partner hesaplar. Türk vatandaşının JDG'yi hangi oturum statüsüyle kurabildiğini JDG mi Sp. z o.o. mu yazısında anlattık.

Sp. z o.o. ortağı ve yönetim kurulu üyesi

Şirketin kendisi çalışanı olmadıkça ZUS'a prim ödemez. İstisna tek ortaklı Sp. z o.o.'dur: ortak, şirketin KRS'ye tescilinden itibaren 7 gün içinde kendini hem prim ödeyici hem sigortalı olarak ZUS'a bildirir; en azından sağlık sigortası için. Bu kural ve iki ortaklı şirketle farkı ilk 90 gün yazımızda ayrıca geçiyor. Kanun ayrıca, atama kararıyla bir göreve getirilip bu görev için gelir vergisine tabi ücret alan kişileri zorunlu sağlık sigortasına tabi sayar; yıllık tutarı düşük olan bazı durumlar hariçtir. Yönetim kurulu üyeliği için ücret alıyorsanız bunun sizi kapsayıp kapsamadığını muhasebe partneriyle netleştirin.

Öğrenci

AB dışından gelen ve Karta Polaka sahibi olmayan öğrenci, okula kaydolduğu için otomatik sigortalı olmaz. Kanun bu öğrencilere gönüllü sigorta yolunu açar: yaşadığınız bölgenin NFZ şubesiyle sözleşme yaparsınız. Öğrenciler için prim matrahı düşüktür ve sigortasız geçen dönem için istenen ek ücret (aşağıda) öğrencilerden alınmaz; NFZ'nin sayfası Eylül 2026 itibarıyla bu primi aylık 55,80 zł olarak gösteriyor. Öğrenciyken iş sözleşmesiyle çalışıyorsanız işveren üzerinden zorunlu sigortalı olursunuz; başka sözleşme türlerinde durumu ayrıca kontrol ettirin.

Aile üyeleri

Sigortalının eşi, 18 yaşına kadar (okula ya da üniversiteye devam ediyorsa 26 yaşına kadar) çocukları ve aynı hanede yaşayan anne-babası, sigortalının üzerinden sigortaya girebilir. Yabancı sigortalının aile üyeleri için şart, Polonya'da yaşıyor olmalarıdır. Bildirimi sigortalıyı bildiren yapar: çalışan için işveren, JDG sahibi için kendisi. Süre 7 gündür ve aile üyelerinin bildirimi ek prim doğurmaz. İş değiştirdiğinizde aileyi yeni işverene yeniden bildirmeniz gerekir. Çocuk ancak PESEL numarası verildikten sonra bildirilebilir; PESEL'in nasıl alındığını ilk hafta yazımızda anlattık.

Gönüllü sigorta (ubezpieczenie dobrowolne)

Zorunlu sigortası olmayan, bir sigortalının aile üyesi olarak da bildirilmemiş ve Polonya'da yaşayan kişi, NFZ ile gönüllü sigorta sözleşmesi yapabilir. Sözleşme yaşadığınız bölgenin NFZ şubesinde (oddział wojewódzki) yapılır:

• Başvuru: Kimlik belgesi, iki nüsha başvuru formu ve beyan, ZUS ZZA formu (aile üyeleri için ZUS ZCNA). AB dışı ve öğrenci olmayan yabancılardan Polonya'da yaşadığını gösteren belge de istenir.
• Sözleşme ve ZUS: Sözleşmeyi imzaladıktan sonra ZUS'a bildirim yaparsınız; primi her ay, izleyen ayın 20'sine kadar ZUS'a ödersiniz.
• Prim: Beyan ettiğiniz aylık gelirin %9'u; matrah, işletmeler sektöründeki ortalama maaştan düşük olamaz. Bu ortalama her çeyrekte değişir; güncel tutarı NFZ yayımlar.
• Ek ücret (opłata dodatkowa): Sigortasız geçen kesintisiz süre 3 ayı aşıyorsa, sigortaya girmeden önce bir kez ek ücret ödenir. Kanuna göre bu, prim matrahının 3 ay–1 yıl arası boşlukta %20'si, 1–2 yılda %50'si, 2–5 yılda %100'ü, 5–10 yılda %150'si, 10 yılın üzerinde %200'üdür. NFZ haklı durumlarda taksit verebilir ya da ücretten vazgeçebilir.
• Başlangıç ve bitiş: Sigorta sözleşmede yazan günden, en erken başvuru gününden başlar; prim bir ay ödenmezse sona erer.

Polonya'ya yeni geldiyseniz ve henüz işiniz başlamadıysa, gönüllü sigortanın ek ücreti özellikle önemlidir: daha önce Polonya'da hiç sigortalı olmadıysanız sigortasız dönemin nasıl hesaplanacağını başvurudan önce NFZ şubesine sorun.

Sigortanızı nasıl kontrol edersiniz: eWUŚ ve IKP

Hastanede PESEL'inizi verdiğinizde görevli eWUŚ (Elektroniczna Weryfikacja Uprawnień Świadczeniobiorców) sistemine bakar. Sistem sizi o gün için doğrular ya da doğrulamaz. Aynı bilgiyi siz de Internetowe Konto Pacjenta (IKP) ya da mojeIKP uygulamasında görürsünüz; girişin yolu profil zaufany'dir.

Sistem sizi doğrulamıyorsa bu her zaman sigortasız olduğunuz anlamına gelmez. pacjent.gov.pl'ye göre sigortalı olduğunuza dair yazılı beyan imzalayabilir ya da belge gösterebilirsiniz (işveren yazısı, güncel sigorta bildirimi gibi). Ardından işverenin bildirimi yapıp yapmadığını kontrol eder, durumu NFZ şubesine iletirsiniz.

Oturum izni ve sağlık sigortası

Yabancılar Kanunu (ustawa o cudzoziemcach), geçici oturum izinlerinin çoğunda sağlık sigortasını şart koşar: örneğin geçici oturum ve çalışma (md. 114), ticari faaliyet (md. 142), öğrenim (md. 144) ve aile birleşimi (md. 159). Şart iki yoldan karşılanır: kanun anlamında (NFZ) sağlık sigortası ya da bir sigortacının Polonya'daki tedavi masraflarını karşıladığına dair teyit. Yenilemede de aynı şart aranır; oturum kartı yenileme yazımızda belge listesinin içinde geçiyor.

Özel sigorta mı, NFZ mi

Özel sağlık sigortası, izin başvurusundaki sigorta şartını karşılayabilir; ama sizi NFZ sigortalısı yapmaz. NFZ sigortalısı olmak, zorunlu sigortaya tabi olmaktan ya da NFZ ile gönüllü sözleşmeden gelir. Özel poliçenin neyi karşıladığı poliçenin kendisine bağlıdır; ürün önermiyoruz. Karar verirken sorulacak iki soru var: poliçe, başvuracağınız izin türünde teyit belgesi olarak kabul ediliyor mu ve NFZ'nin karşıladığı hizmetleri ne ölçüde karşılıyor?

İlgili yazılar: Polonya'da vergiler 2026: şirket, KDV, gelir

Sık sorulan

İşten ayrıldım. Sigortam hemen biter mi?

Hayır. Kanuna göre zorunlu sigorta sona erdikten sonra sağlık hizmetine erişim hakkınız 30 gün daha sürer. Bu sürede yeni bir işe başlamazsanız ya da başka bir yoldan sigortalı olmazsanız gönüllü sigortayı düşünün; boşluk 3 ayı aşarsa ek ücret doğar.

Eşim ve çocuğum benim sigortamdan yararlanabilir mi?

Evet, Polonya'da yaşıyorlarsa ve kendi zorunlu sigortaları yoksa. Bildirimi işvereniniz (JDG'de siz) 7 gün içinde yapar, ek prim doğmaz. İş değiştirdiğinizde bildirim yeniden yapılır; bunu unutmak, en sık gördüğümüz boşluktur.

Sistem beni sigortalı göstermiyor. Ne yapmalıyım?

Muayene için yazılı beyan imzalayabilir ya da bir belge gösterebilirsiniz. Sonra sebebi bulun: çoğu zaman işverenin ya da muhasebenin bildirimi eksiktir. Bildirimi düzelttirin ve NFZ şubesine bilgi verin.

Nasıl yürütüyoruz

Çalışma biçiminize göre sigorta yolunuzu çıkarır, işverenin ya da muhasebenin bildirimini kontrol ederiz. JDG ve tek ortaklı şirkette ZUS bildirimleri yeminli mali müşavir partnerimizle yapılır. Gönüllü sigorta için NFZ başvuru dosyasını ve ZUS formlarını hazırlar, aile üyelerinin bildirimini takip eder, gelen yazıları Türkçe açıklarız. Oturum başvurusunda sigorta şartını göç uzmanı partnerimizle değerlendiririz. Şu an yalnızca Szczecin'de randevulara şahsen eşlik ediyoruz. Sigortayı NFZ ve ZUS, izni kurum verir; hukuki temsil değiliz.

Kaynaklar

• Gönüllü sağlık sigortası nasıl yapılır — Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ)
• ZUS'a kayıt ve sigorta bildirimi — biznes.gov.pl
• Sigorta nasıl doğrulanır (eWUŚ) — pacjent.gov.pl, NFZ
• mojeIKP ile sigorta durumunu görmek — pacjent.gov.pl
• Kamu kaynaklı sağlık hizmetleri kanunu — ISAP, Sejm
• Yabancılar Kanunu (ustawa o cudzoziemcach) — ISAP, Sejm

Son kontrol: 26 Eylül 2026. Bu yazı genel bilgi verir; kendi durumunuz için lisanslı partnerle değerlendirme gerekir.

Nasıl çalıştığınızı, ailenizin nerede olduğunu ve oturum durumunuzu yazın; sigortanızın hangi yoldan kurulduğunu ve boşluk olup olmadığını birlikte kontrol edelim. Durumumu Anlatayım ya da Polonya'dayım durağına bakın.

---

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ya da mali tavsiye değildir. Dayanak: kamu kaynaklı sağlık hizmetleri kanunu (Dz.U. 2025 poz. 1461 konsolide metin, md. 3, 5, 66–69, 79, 85, 88), Yabancılar Kanunu (Dz.U. 2025 poz. 1079 konsolide metin, md. 114, 142, 144, 159), NFZ, ZUS ve biznes.gov.pl resmi bilgilendirmeleri, Eylül 2026 itibarıyla. Prim tutarları dönemsel olarak değişir; güncel tutar için NFZ ve ZUS'a bakın. Kendi durumunuz için son söz lisanslı partnerdedir.